Equinix bouwt in Amsterdam Zuidoost een nieuw datacenter en wil 1,1 miljard liter drinkwater per jaar kunnen gebruiken voor de koeling. Na het gebruik van grond en elektriciteit staat nu ook het waterverbruik van datacenters in de schijnwerpers. Waarom heeft het datacenter dit drinkwater nodig?
Het datacenter moet de komende jaren verrijzen. Drinkwaterbedrijf Waternet heeft een overeenkomst gesloten met Equinix voor de levering van het drinkwater en de lozing van afvalwater. Het drinkwaterverbruik wordt op de warme dagen gelimiteerd tot 150.000 liter per uur, dat staat ook in de concepttekst van de vergunning.
Het meeste drinkwater gaat naar huishoudens en industrie
Het CBS heeft cijfers uit 2023 gepubliceerd over het gebruik van water. Drinkwaterbedrijven hebben 1.259 miljard liter water geproduceerd. Daarvan ging 60 procent naar huishoudens. Ruim 20 procent ging naar de industrie, zoals voor het maken van voedsel en dranken. 46 miljard liter ging naar de landbouw, voor gewassen en dieren.
Vanuit de waterbedrijven ging in 2023 ongeveer 1 miljard liter drinkwater naar koeling van installaties bij bedrijven. Deze aanvraag van Equinix voor maximaal 1,1 miljard liter is dus een grote toename voor die specifieke toepassing.
Meer servers, meer koeling nodig
Equinix heeft meerdere redenen voor deze aanvraag van drinkwater. Het ontwerp van het datacenter speelt een rol, maar ook de locatie. Er is in de geplande nieuwbouw meer koeling nodig dan eerst voorzien.
Het bedrijf is al in 2017 begonnen met de ontwikkeling en de aanvragen van de vergunningen. Dit is nog voor de start van de huidige AI-revolutie. Het oude plan was voor een ‘klassiek’ datacenter, als een uitbreiding van de bestaande cluster datacenters in en rond Amsterdam.
Uit de vergunningaanvraag valt echter op te maken dat Equinix de plannen heeft veranderd. Het gebouw wordt nu ontworpen voor High Performance Computing (HPC), waardoor het ook veel meer elektriciteit gaat gebruiken. En dus is er meer koeling nodig.
De aanvraag is op de groei gedaan
Equinix heeft voor de zekerheid vergunning aangevraagd voor die 1,1 miljard liter water per jaar. Het bedrijf zegt in zijn vergunningaanvraag dat ze deze hoeveelheid water niet meteen nodig zullen hebben.
Ten eerste wordt het project in fasen gebouwd. De eerste toren moet in 2028 klaar zijn, de andere drie geplande torens na 2035. Verder kan en moet een bedrijf technische maatregelen nemen om koelwater te besparen.
Er wordt ook een nieuwe woonwijk ontwikkeld. Mogelijk komt daar een warmtenet dat de huizen voorziet van heet water voor douchen en verwarming. Equinix zegt dat het een deel van zijn restwarmte daaraan kan leveren. Dan zou er in het datacenter minder koelwater nodig zijn.
Drinkwater voor koeling is ongewoon
Het is ongebruikelijk om drinkwater in te zetten voor koeling. Koelwater hoeft namelijk niet zo schoon te zijn dat je het veilig kan drinken. Industriewater is ook geschikt. Dit wordt ook geleverd door het drinkwaterbedrijf, maar het heeft een lagere kwaliteit. Het is gefilterd water uit een rivier of kanaal, of water dat uit een rioolzuivering komt.
En meestal komt het koelwater helemaal niet van het drinkwaterbedrijf. Elektriciteitscentrales staan aan een rivier of kanaal of aan zee. Ze nemen water in en pompen het ook weer terug, maar dan opgewarmd.
Voor dit datacenter is industriewater geen optie, want er is geen geschikte bron in de buurt. Equinix geeft aan dat een pijpleiding te duur zou worden. Die zou dan moeten worden gelegd vanaf de rioolwaterzuivering bij Amstelveen. Ook de Ouderkerkerplas is niet geschikt als bron.
Het soort koeling bepaalt het waterverbruik
De ‘droge’ koelsystemen voor een datacenter geven de warmte af aan de buitenlucht. Dit is vergelijkbaar met de koeling van een auto. Het koelwater van een auto wordt rondgepompt door het motorblok. Daarna stroomt het door de radiateur en geeft het de warmte af aan de langsstromende lucht. Dit gesloten systeem verbruikt geen water (of heel weinig).
De ‘natte’ koelsystemen laten water verdampen, dat heeft een sterk verkoelend effect. Zulke systemen zijn compacter en in dit gebouw is dat nodig. Equinix bouwt torens. Het dakoppervlak is dus kleiner dan bij een hal, daarom is er niet genoeg plek voor ‘droge’ koeling.
De meeste datacenters koelen met lucht. De datacenters van Microsoft in Middenmeer hebben bijvoorbeeld wél de ruimte voor ‘droge’ koeling met een gesloten systeem. Microsoft gebruikt minder water, terwijl ze veel meer elektriciteit gebruiken dan het geplande Equinix datacenter.
Het grote datacenter van Google in Eemshaven verbruikt veel meer water, ongeveer 2 miljard liter per jaar, maar dat is industriewater, geen drinkwater. Ook het nieuwe datacenter voor Microsoft in Amsterdam-Westpoort gaat industriewater gebruiken.
Waterschaarste wordt ook een bestuurlijk vraagstuk
De vergunning voor Equinix komt in het nieuws op het moment dat waterschaarste in het nieuws is. De historisch lage waterstand van de Rijn geeft deze zomer problemen voor de binnenvaart, de industrie en de landbouw.
De productie van drinkwater is niet in gevaar. Maar naast grondoppervlak en het stroomverbruik door datacenters is het verbruik van (drink-)water door datacenters een punt van discussie.
Ook de overheid krijgt hiermee te maken, op elke bestuurslaag. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat maakt de landelijke wetgeving en beheert de rivieren. De waterschappen beheren het waterpeil in de polders. De provincies en de gemeenten zijn verantwoordelijk voor het drinkwaterbedrijf en de milieudienst. Elke bestuurslaag heeft dus een eigen deel, waardoor de bestuurlijke kennis en verantwoordelijkheid ook verdeeld zijn.
Koeling met water bespaart op elektriciteit
Ieder koelsysteem gebruikt energie, dat is onontkoombaar. Maar als je meer koelwater gebruikt, heb je minder stroom nodig. De PUE, de power usage effectiveness, verbetert daardoor. Maar de WUE, de water usage effectiveness, die wordt dan minder goed.
De voorbije jaren hebben de overheid en datacenterbranche veel aandacht besteed aan verbetering van de PUE. De WUE kreeg minder aandacht, want de meeste datacenters koelen toch wel met vrije lucht. Water gebruiken ze alleen op de heetste dagen.
De nieuwe hardware voor AI heeft echter zo’n hoog stroomverbruik per server, dat luchtkoeling niet meer altijd genoeg is. We denken dan ook dat de WUE meer aandacht zal krijgen.
Hendrik Rood is adviseur bij Stratix en expert op het gebied van datacenters. Hij gaf uitleg aan NRC over het waterverbruik van Equinix en ook aan BNR.
NRC had op 16 augustus een artikel: Nieuw Amerikaans datacenter in Amsterdam verbruikt veel meer drinkwater dan de bedoeling is. BNR had dit onderwerp op 17 augustus in ‘De ochtendspits’.
Wilt u meer weten over dit onderwerp? We adviseren u graag.
